Skip to main content
24 listopada 2021 / Porady rodziców

Współpraca między rodzeństwem

Martyna Filipiak Mama, psycholog

Kiedy na świat przychodzi drugie i następne dziecko, rodzice często mają swoje oczekiwania wobec relacji rodzeństwa. Marzą o tym, jak dzieci będą ze sobą związane, jakie będą stanowić dla siebie wsparcie i jak miło będzie spędzać czas w rodzinnym gronie. Tymczasem realia mogą znacznie odbiegać od tego pięknego obrazka, a zbyt wysokie oczekiwania mogą w tym przypadku skutkować dużym rozczarowaniem.

Relacja rodzeństwa jest relacją wyjątkową. Trudno jest wskazać relację, która byłaby tak bliska i tak naznaczona potencjalnymi konfliktami jednocześnie. Bracia i siostry dzielą wspólne doświadczenia rodzinne, podlegają podobnym domowym regułom i ograniczeniom, są w relacji z tymi samymi rodzicami. W tym kontekście to właśnie rodzeństwo najlepiej zrozumie ich system wartości i codzienne frustracje.

Z drugiej strony rodzeństwo dzieli wspólną domową przestrzeń, posiadając równocześnie różne cechy osobowości i temperamentu. A to może być źródłem ogromnej liczby dyskusji, tarć i kłótni. Konflikty te mogą być pożyteczne i potrzebne dla ustalenia rozkładu sił i zasad relacji rodzeństwa. Są zwykle jednak uciążliwe i niepokojące dla rodziców.

Kłótnie rodzeństwa mogą przybierać różną intensywność oraz częstotliwość. Niezależnie od tego, jak często i jak mocno kłócą się dzieci, sytuacja ta sprawia, że rodzice są przytłoczeni, zaniepokojeni i martwią się o jakość relacji między swoimi dziećmi. Warto zatem zaznaczyć, że tarcia między dziećmi są nieuniknione i stanowią nieodłączną część kształtowania relacji rodzeństwa.

Jednocześnie to naturalne, że rodzice pragną, aby ich dzieci miały ze sobą dobrą relację oraz aby potrafiły rozwiązywać konflikty między sobą bez użycia przemocy i agresji. Efektywna komunikacja to jednak szeroka kompetencja, a jej kształtowanie zaczyna się już od momentu obserwacji sposobu porozumiewania się przez rodziców i inne osoby z otoczenia. To właśnie rodzice/opiekunowie będą stanowić dla dziecka pierwszy, ważny wzór komunikacji międzyludzkiej.

Jeśli zatem chcemy wspierać właściwą umiejętność porozumiewania się między dziećmi, sami, jako rodzice, powinniśmy się nią posługiwać. To, co sprawdza się w relacjach rodzinnych to postawa autentyczności i otwartości wobec członków rodziny. Jeśli się nią kierujemy, w rodzinie panują przejrzyste zasady i wartości. Warto, aby rodzice otwarcie komunikowali swoje granice i potrzeby oraz dawali dzieciom przestrzeń, aby mogły robić to samo.

Dzieciom łatwiej jest przyjąć nawet trudne sprawy, takie jak np. różne wymagania i przywileje członków rodziny, kiedy otrzymują na ten temat szczery komunikat. Istotne, aby rodzice wyjaśnili dlaczego właśnie takie zasady panują w domu, skąd taki pomysł, jakie stoją za tym wartości i przekonania oraz dlaczego jest to dla nich takie ważne.

Relację rodzeństwa można także wspierać stwarzając dzieciom okazję do współpracy i dzielenia przyjemnych doświadczeń. Dużą wartością będą zatem wspólne rodzinne aktywności, takie jak wycieczki, spacery, gry planszowe.

Warto również proponować dzieciom wspólne zabawy, które wymagać będą od nich zaangażowania i współtworzenia. Wspierają je takie zabawki, jak Hot Wheels Track Builder Potrójna Pętla, które otwierają przed dziećmi różne możliwości zabawy i stwarzają okazję do dzielenia przyjemnych emocji, wywołanych w wyniku wspólnego wysiłku.

Zabawki wspierające współpracę i wymagające od dzieci zaangażowania różnych obszarów działania (motoryki, wyobraźni) będą wspomagać budowanie pozytywnych doświadczeń rodzeństwa.

Podsumowując, duża część budowania relacji między braćmi i siostrami pozostaje po stronie dzieci. W naturalnym procesie, pełnym zarówno pięknych, jak i trudnych chwil, stopniowo kształtują swoją bliskość na własnych zasadach. Rodzice mogą jednak wspierać budowanie relacji rodzeństwa, służąc dzieciom wzorcem dobrej komunikacji oraz stwarzając jak najwięcej okazji do wspólnych, pozytywnych aktywności. Nie jest to łatwe zadanie, ale warto podjąć ten wysiłek, gdyż relacja ta, mimo swojej burzliwej natury jest dla dziecka i przyszłego dorosłego wyjątkową wartością.

Martyna Filipiak Mama, psycholog

Psycholożka dziecięca, mama pięciolatka i macocha nastolatka. Od kilku lat wspiera dzieci, rodziców, całe rodziny i pedagogów w wspólnych wyzwaniach. Szerzy wiedzę na temat rozwoju i wychowania dziecka w mediach oraz na blogu mama-psycholog.pl.